Mục tiêu (Yêu cầu cần đạt)
- Nêu được các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong quan hệ hôn nhân.
- Trình bày được quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con cái trong gia đình.
- Thực hiện được các nghĩa vụ và bổn phận của bản thân đối với ông bà, anh chị em và các thành viên khác.
Khái quát vấn đề
Hôn nhân và gia đình là nền tảng tế bào của xã hội, được pháp luật công nhận, tôn trọng và bảo vệ. Việc hiểu rõ các quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân cũng như giữa các thành viên trong gia đình sẽ giúp xây dựng mối quan hệ hòa thuận, hạnh phúc. Bài học này làm rõ các quy định của pháp luật nhằm đảm bảo sự bình đẳng, yêu thương và trách nhiệm chung giữa vợ chồng, cha mẹ, con cái và người thân.
Mạch cốt lõi: Quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân -> Quyền và nghĩa vụ giữa vợ chồng -> Quyền và nghĩa vụ giữa các thành viên khác trong gia đình.
- Trong hôn nhân: Công dân có quyền tự do kết hôn, li hôn theo luật định và có nghĩa vụ tuân thủ Hiến pháp, pháp luật.
- Giữa vợ và chồng: Bình đẳng về nhân thân và tài sản, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau, yêu thương, chung thủy và tôn trọng lẫn nhau.
- Giữa các thành viên khác: Cha mẹ nuôi dưỡng, giáo dục con; con cái hiếu thảo phụng dưỡng cha mẹ, ông bà; anh chị em yêu thương giúp đỡ nhau.
Nội dung trọng tâm 1
| Nội dung | Ý nghĩa / Ghi chú |
|---|---|
| Trong quan hệ hôn nhân | Tự do kết hôn khi đủ điều kiện, có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết li hôn và phải tôn trọng quyền này của người khác. |
| Giữa vợ và chồng | Có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng; tạo điều kiện, giúp đỡ nhau cùng phát triển về mọi mặt. |
| Giữa cha mẹ và con | Cha mẹ yêu thương, bảo vệ quyền lợi, chăm lo học tập cho con; con có bổn phận kính trọng, biết ơn, chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ. |
Nội dung trọng tâm 2
- Ông bà nội, ngoại có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực để nêu gương tốt.
- Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc và phụng dưỡng ông bà của mình.
- Anh, chị, em trong gia đình có quyền, nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; phải nuôi dưỡng nhau khi không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện thực hiện nghĩa vụ.
Lưu ý: Các quy tắc ứng xử trong gia đình không chỉ dừng lại ở chuẩn mực đạo đức truyền thống mà còn là những quyền lợi, nghĩa vụ mang tính pháp lí bắt buộc theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.
Tình huống minh họa
Vợ chồng anh A luôn tôn trọng, bình đẳng phân chia công việc nhà và quyền quyết định các vấn đề tài chính. Khi bố mẹ anh A ốm yếu, cả hai vợ chồng đều tận tình chăm sóc, phụng dưỡng chu đáo, đồng thời là tấm gương sáng để các con học tập. Qua đó, gia đình anh A đã thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình theo quy định pháp luật.
Ghi nhớ nhanh
Hôn nhân dựa trên sự tự nguyện, vợ chồng bình đẳng; các thành viên trong gia đình phải thực hiện đúng nghĩa vụ yêu thương, nuôi dưỡng, chăm sóc và phụng dưỡng lẫn nhau theo pháp luật.