Mục tiêu (Yêu cầu cần đạt)
- Trình bày được khái niệm, các chỉ tiêu và vai trò của tăng trưởng kinh tế.
- Nêu được khái niệm, các chỉ tiêu, vai trò của phát triển kinh tế và phân tích được mối quan hệ mật thiết với tăng trưởng kinh tế.
- Đánh giá được mối quan hệ chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế và sự phát triển bền vững.
Khái quát vấn đề
Tăng trưởng và phát triển kinh tế là điều kiện tiên quyết để khắc phục tình trạng tụt hậu đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Bài học này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ về các khái niệm, những chỉ tiêu đo lường cơ bản cũng như mối quan hệ chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế và quá trình phát triển bền vững của một quốc gia.
Mạch cốt lõi: Tăng trưởng kinh tế -> Phát triển kinh tế -> Mối quan hệ với phát triển bền vững.
- Tăng trưởng kinh tế: Là sự tăng lên về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kì nhất định (đo bằng mức tăng GDP hay GNI).
- Phát triển kinh tế: Là sự tăng trưởng kinh tế gắn liền với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đảm bảo tiến bộ xã hội.
- Phát triển bền vững: Đòi hỏi nâng cao chất lượng tăng trưởng cùng với thực hiện chính sách phát triển xã hội, giữ vững ổn định chính trị và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Nội dung trọng tâm 1
| Nội dung | Ý nghĩa / Ghi chú |
|---|---|
| Các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế | Được đánh giá bằng sự gia tăng của Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), Tổng thu nhập quốc dân (GNI) và mức bình quân đầu người của các chỉ tiêu này. |
| Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế | Tỉ trọng của ngành công nghiệp, dịch vụ trong GDP tăng lên, tỉ trọng của ngành nông nghiệp giảm đi theo hướng tích cực. |
| Chỉ tiêu về tiến bộ xã hội | Chỉ số phát triển con người HDI tăng, chỉ số đói nghèo và chỉ số bất bình đẳng trong phân phối thu nhập (hệ số Gini) giảm. |
Nội dung trọng tâm 2
- Tăng trưởng kinh tế là điều kiện cần thiết để khắc phục đói nghèo, giải quyết việc làm, nâng cao phúc lợi xã hội và là tiền đề vật chất củng cố an ninh, quốc phòng.
- Phát triển kinh tế đảm bảo tiền đề vật chất cho kết cấu hạ tầng, tăng cường tiềm lực quốc phòng, tạo đà phát triển nhanh, vững chắc và thực hiện tiến bộ xã hội, phân phối công bằng.
- Tăng trưởng kinh tế là điều kiện tiên quyết để thực hiện phát triển bền vững; tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế không hợp lí có thể tạo ra tác động tiêu cực, cản trở sự phát triển bền vững.
Lưu ý: Tăng trưởng kinh tế chỉ là sự thay đổi về lượng, là điều kiện tiền đề cho phát triển kinh tế nhưng không phải chỉ cần tăng trưởng kinh tế là đã đạt được phát triển kinh tế. Phát triển kinh tế có phạm vi rộng lớn, toàn diện hơn.
Tình huống minh họa
Một quốc gia liên tục đạt mức gia tăng GDP (tổng sản phẩm quốc nội) ở mức rất cao nhưng chỉ số đói nghèo và bất bình đẳng trong phân phối thu nhập không giảm. Tình huống này cho thấy quốc gia đó chỉ mới đạt được tăng trưởng kinh tế về lượng chứ chưa đạt được sự phát triển kinh tế thực sự do thiếu đi việc đảm bảo tiến bộ xã hội.
Ghi nhớ nhanh
Phát triển kinh tế bao hàm cả tăng trưởng kinh tế (sự thay đổi về lượng) kết hợp với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tiến bộ xã hội.