Mục tiêu (Yêu cầu cần đạt)
- Nêu được các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong quan hệ hôn nhân.
- Trình bày được sự bình đẳng, quyền và nghĩa vụ giữa vợ chồng, cha mẹ và con cái.
- Xác định được quyền và bổn phận giữa ông bà, cháu và anh chị em trong gia đình.
Khái quát vấn đề
Hôn nhân và gia đình là nền tảng cốt lõi của xã hội. Công dân có quyền tự do kết hôn, li hôn theo luật định và bình đẳng về mọi mặt trong gia đình. Bài học này giúp làm rõ những chuẩn mực pháp lí về tình yêu thương, chăm sóc, tôn trọng và phụng dưỡng giữa các thành viên trong gia đình.
Mạch cốt lõi: Quyền/nghĩa vụ trong hôn nhân -> Giữa vợ và chồng -> Giữa cha mẹ, con cái và các thành viên khác.
- Trong hôn nhân: Công dân có quyền tự do kết hôn, li hôn và có nghĩa vụ tuân thủ các quy định của Hiến pháp, pháp luật.
- Giữa vợ và chồng: Bình đẳng trong quan hệ nhân thân và tài sản, có nghĩa vụ yêu thương chung thuỷ, tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau.
- Giữa các thành viên khác: Cha mẹ nuôi dưỡng con; con cái hiếu thảo; anh chị em yêu thương nhau; ông bà và cháu chăm sóc, phụng dưỡng lẫn nhau.
Nội dung trọng tâm 1
| Nội dung | Ý nghĩa / Ghi chú |
|---|---|
| Quan hệ hôn nhân | Công dân có quyền tự do kết hôn khi đủ điều kiện, quyền yêu cầu Toà án giải quyết li hôn. |
| Giữa vợ và chồng | Bình đẳng về mọi mặt, có quyền sở hữu tài sản riêng, có nghĩa vụ yêu thương, chung thuỷ và tạo điều kiện phát triển. |
| Giữa cha mẹ và con | Cha mẹ nuôi dưỡng, chăm lo học tập; con cái có bổn phận kính trọng, chăm sóc và phụng dưỡng cha mẹ. |
Nội dung trọng tâm 2
- Anh, chị, em có quyền, nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc lẫn nhau và phải nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ.
- Ông bà nội, ngoại có nghĩa vụ trông nom, giáo dục cháu và sống mẫu mực để nêu gương tốt cho con cháu.
- Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc và phụng dưỡng ông bà của mình.
Lưu ý: Các quyền và nghĩa vụ trong gia đình không chỉ là những chuẩn mực đạo đức truyền thống tốt đẹp mà còn là những quy định pháp lí bắt buộc của Nhà nước nhằm bảo vệ tế bào của xã hội.
Tình huống minh họa
Vợ chồng chị H luôn bình đẳng chia sẻ công việc nhà và các quyết định tài chính. Cả hai đều chăm lo chu đáo cho các con ăn học và tận tình phụng dưỡng ông bà nội ngoại hai bên khi già yếu. Qua hành động thực tế, gia đình chị H đã thực hiện rất tốt các quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân và gia đình theo quy định của pháp luật.
Ghi nhớ nhanh
Hôn nhân dựa trên tự nguyện, vợ chồng bình đẳng; các thành viên gia đình phải gắn kết bằng tình yêu thương, chăm sóc và phụng dưỡng lẫn nhau.