Mục tiêu (Yêu cầu cần đạt)
- Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân về tự do ngôn luận, báo chí và tiếp cận thông tin.
- Phân tích được hậu quả của hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân về tự do ngôn luận, báo chí và tiếp cận thông tin.
- Tích cực, chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân bằng những việc làm phù hợp, đồng thời phê phán các hành vi vi phạm.
Khái quát vấn đề
Tự do ngôn luận, báo chí và tiếp cận thông tin là những quyền dân chủ cơ bản giúp công dân tham gia vào các lĩnh vực đời sống xã hội. Việc thực hiện đúng pháp luật các quyền này không chỉ bảo đảm quyền lợi cá nhân mà còn góp phần xây dựng đất nước và bảo vệ an ninh, trật tự xã hội. Bài học này sẽ giúp chúng ta nắm vững các quy định của pháp luật và nhận thức được trách nhiệm của công dân đối với những thông tin mình phát ngôn.
Mạch cốt lõi: Quyền tự do ngôn luận -> Nghĩa vụ của công dân -> Hậu quả vi phạm.
- Quyền của công dân: Được tự do phát biểu ý kiến, sáng tạo tác phẩm báo chí, tiếp cận thông tin và tham gia xây dựng chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
- Nghĩa vụ của công dân: Tuân thủ Hiến pháp, thông tin trung thực, chịu trách nhiệm về phát biểu và không lợi dụng quyền để xâm phạm lợi ích hợp pháp.
- Hậu quả vi phạm: Xâm phạm quyền tự do, ảnh hưởng an ninh chính trị; người vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, hành chính hoặc hình sự.
Nội dung trọng tâm 1: Quyền và nghĩa vụ của công dân
| Nội dung | Ý nghĩa / Ghi chú |
|---|---|
| Quyền của công dân | Được bày tỏ quan điểm, sáng tạo báo chí, nhận thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời và có quyền khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm lĩnh vực này. |
| Nghĩa vụ của công dân | Phải trung thành với Tổ quốc, chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp, thông tin trung thực và tuyệt đối không lợi dụng tự do ngôn luận để xâm phạm an ninh quốc gia hay lợi ích người khác. |
Nội dung trọng tâm 2: Hậu quả vi phạm và trách nhiệm của học sinh
- Đối với xã hội: Xâm phạm quyền dân chủ, làm ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và gây cản trở hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước.
- Đối với cá nhân: Có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe, tinh thần, danh dự, uy tín và công việc của công dân.
- Trách nhiệm pháp lý và thực hành: Người vi phạm tùy mức độ sẽ bị kỷ luật, phạt hành chính hoặc hình sự. Học sinh cần tìm hiểu luật, phát ngôn có trách nhiệm, phê phán tin giả và tích cực tuyên truyền cho những người xung quanh.
Lưu ý: Quyền tự do ngôn luận không đồng nghĩa với việc được phát ngôn tùy tiện, sai sự thật. Công dân phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về những bài viết, thông tin mà mình cung cấp, đặc biệt là khi đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội.
Tình huống minh họa
Khi tham gia mạng xã hội, bạn A luôn chia sẻ các thông tin chính thống, trung thực về tình hình kinh tế - xã hội và tham gia đóng góp ý kiến xây dựng tích cực (thực hiện đúng quyền tự do ngôn luận và tiếp cận thông tin). Trong khi đó, tài khoản ảo của B lại thường xuyên đăng tải các thông tin sai lệch, xuyên tạc chính sách của Nhà nước nhằm câu like, câu view. Hành vi lợi dụng quyền tự do ngôn luận của B đã xâm phạm an ninh chính trị và sẽ bị cơ quan chức năng điều tra, xử lý hình sự theo quy định của pháp luật.
Ghi nhớ nhanh
Tự do ngôn luận, báo chí là quyền cơ bản của công dân; mỗi người cần phát ngôn trung thực, có trách nhiệm và tuyệt đối không lợi dụng để chống phá Nhà nước hay bôi nhọ người khác.