Mục tiêu (Yêu cầu cần đạt)
- Nhận diện đầy đủ 5 chủ thể của nền kinh tế và vai trò cốt lõi của mỗi chủ thể.
- Giải thích các mối quan hệ chính giữa các chủ thể trong mô hình dòng chu chuyển mở rộng.
Các chủ thể của nền kinh tế
| Chủ thể | Vai trò & Ví dụ |
|---|---|
| Hộ gia đình | Cung yếu tố sản xuất; là người tiêu dùng hàng hoá – dịch vụ. |
| Doanh nghiệp | Cầu yếu tố sản xuất để sản xuất hàng hoá – dịch vụ; bán cho hộ gia đình/nhà nước/xuất khẩu. |
| Nhà nước | Thu thuế; chi NSNN; ban hành pháp luật; điều tiết vĩ mô. |
| Tổ chức tài chính | Nhận tiền gửi, cung cấp tín dụng, thanh toán; cầu nối tiết kiệm–đầu tư. |
| Khu vực nước ngoài | Xuất khẩu, nhập khẩu, đầu tư quốc tế; tác động cán cân thanh toán, tỉ giá. |
Mối quan hệ giữa các chủ thể
- Thị trường yếu tố sản xuất: Hộ gia đình → (lao động, vốn…) → Doanh nghiệp; Doanh nghiệp trả lương, lãi, lợi tức.
- Thị trường hàng hoá – dịch vụ: Doanh nghiệp → Hộ gia đình & Nhà nước; chi tiêu tiêu dùng/chi NSNN.
- Tài chính: Hộ gia đình gửi tiết kiệm; Doanh nghiệp/nhà nước vay đầu tư; thanh toán qua ngân hàng.
- Đối ngoại: Xuất khẩu mang tiền về; nhập khẩu đưa hàng hoá vào; liên hệ tỉ giá, chính sách thương mại.
Tình huống minh hoạ
Khi giá cà phê thế giới tăng: nông hộ mở rộng sản xuất (vay vốn); DN thu mua – chế biến – xuất khẩu; ngân hàng tài trợ; Nhà nước hỗ trợ logistics; thuế XNK ảnh hưởng giá.